De zomer loopt op zijn eind en dat betekent dat het najaar er weer aankomt, traditioneel het seizoen waarin vogelgriep opduikt. Trekvogels verzamelen zich massaal en juist die drukte zorgt voor de meeste besmettingen bij hobbykippen, sierduiven en tuinvolières. Vorig najaar gold er landelijk een ophok- en afschermplicht, die pas in het voorjaar weer werd ingetrokken. Heb je zelf kippen, eenden of andere vogels in de tuin staan? Dan is dit het moment om je hok alvast klaar te maken, in plaats van te wachten tot de eerste uitbraak in het nieuws staat.
Waarom het najaar het risicoseizoen is
Vogelgriep circuleert het hele jaar door bij wilde watervogels, maar de najaarstrek zorgt voor een piek. Miljoenen eenden, ganzen en steltlopers vliegen dan van Scandinavië en Rusland naar overwinteringsplekken in Nederland, en ze nemen het virus met zich mee. Hoe meer wilde vogels er rondvliegen, hoe groter de kans dat hun uitwerpselen in een hok of ren terechtkomen. Dat is ook precies waarom de overheid in de afgelopen jaren steeds rond oktober een landelijke maatregel instelde: niet omdat er dan meer virus is, maar omdat er dan meer risicovolle contactmomenten ontstaan.
Voor hobbyhouders is het belangrijk om te weten dat de regels sterk kunnen verschillen per situatie. Bij een uitbraak in de buurt geldt voor bedrijven een ophokplicht, maar voor particulieren met een paar kippen geldt meestal een afschermplicht: de vogels mogen nog naar buiten, maar dan wel onder een overkapping die wilde vogels en hun uitwerpselen buitenhoudt.
Wat vogelgriep concreet betekent voor jouw kippen of sierduiven
Vogelgriep is besmettelijk tussen vogels onderling en verspreidt zich via speeksel, mest en veren. Bij pluimvee zoals kippen kan het virus binnen enkele dagen leiden tot verminderde eierproductie, sufheid en in ernstige gevallen sterfte. Sierduiven en tuinvogels lopen doorgaans minder risico op een dodelijk verloop, maar kunnen wel drager zijn en het virus verder verspreiden. Net als bij een zieke hond, geldt ook hier: hoe eerder je een afwijking opmerkt, hoe kleiner de kans op verdere schade. Let dus op signalen als minder eten, hangende vleugels, groenige ontlasting of een opvallend stille kip die normaal juist druk rondscharrelt.
Duivenmelkers zitten in een aparte positie. Zij trainen en vervoeren hun dieren juist actief, wat bij een uitbraak in de buurt lastig te combineren is met een afschermplicht. Overleg bij twijfel altijd met je eigen duivenvereniging, want die volgt de regionale maatregelen van dichtbij en weet vaak sneller dan de landelijke berichtgeving of vluchten in jouw gebied wel of niet doorgaan.
Zo richt je een ren in die trekvogels buitenhoudt
Je hoeft niet te wachten op een officiële afschermplicht om nu al maatregelen te nemen. Een paar aanpassingen maken al een groot verschil:
- Zet een dak of stevig zeil over de ren, zodat uitwerpselen van overvliegende vogels er niet in kunnen vallen.
- Gebruik gaas met kleine mazen aan de zijkanten, zodat kleine wilde vogels niet naar binnen kunnen om mee te eten.
- Laat je dieren nooit uit een openbare plas of sloot drinken. Ververs drinkwater dagelijks en gebruik een gesloten drinksysteem als dat kan.
- Bewaar voer en strooisel in een afgesloten ton of schuur, niet los in de ren.
- Houd bezoek weg uit de directe ruimte waar de vogels lopen, zeker als iemand zelf ook kippen of vogels houdt.
Een schoon en opgeruimd hok trekt sowieso minder ongewenst bezoek aan, van muizen tot wilde vogels. Lees ook hoe je ongedierte, vlooien en teken bij huisdieren voorkomt voor de hygiënebasis die ook hier geldt.
Wanneer geldt een afschermplicht en wat moet je dan doen
Zodra er een uitbraak wordt vastgesteld, stelt de overheid een beperkingsgebied in: een beschermingszone van drie kilometer rond het besmette adres en een bewakingszone die daarbuiten nog eens tot tien kilometer doorloopt. Binnen die zones geldt voor hobbyhouders een afschermplicht en mag je geen bezoek meer toelaten bij je dieren. Via de Dierziekteviewer van de Rijksoverheid kun je op postcode checken of jouw adres in zo'n zone valt. Check die viewer aan het begin van het najaar sowieso een paar keer, ook als er nog niets aan de hand lijkt.
Vermoed je dat een van je dieren ziek is? Raak het dier dan niet onnodig aan, bel je dierenarts en meld het bij het meldpunt dierziekten. Zelf gaan behandelen of afwachten is geen optie, juist omdat vogelgriep zich razendsnel kan verspreiden naar de rest van je hok.
Dit kun je nu al voorbereiden, voordat de eerste melding binnenkomt
Wacht niet tot je gemeente een persbericht stuurt. Loop je ren nu al na op zwakke plekken in het gaas, regel een overkapping als je die nog niet hebt en zet vast een plan klaar voor het geval je dieren tijdelijk binnen moeten. Net zoals bij de nieuwe EU-regels voor reizen met huisdieren verandert overheidsbeleid rond dieren regelmatig, dus het loont om als hobbyhouder de ontwikkelingen zelf in de gaten te houden in plaats van erop te vertrouwen dat je het via via wel hoort. Wie zijn hok deze maand al vogelgriepproof maakt, staat er in oktober een stuk geruster bij.